Harici diskimin neden tanıtımlarında gösterilen performansla kullanamıyorum?

 

Bağlantı, kablo ve cihaz türü gibi birçok etmen, harici diskin performansını etkileyebilir. 

Veri aktarım hızının, daha yavaş olan cihazın hızına göre belirleneceği de unutulmaması gereken başka bir önemli gerçektir. Bu, veriler daha yavaş bir kaynaktan (HDD) daha hızlı bir hedefe (SSD) aktarılıyorsa elde edilebilecek maksimum aktarım hızının kaynak disk (HDD) ile sınırlı olacağı anlamına gelir.  

Dosya boyutu veya dosya türü de performansı sıkça yavaşlatan etmenler arasındadır. Küçük dosyaların veri aktarım hızları, büyük dosyalar aktarılırken elde edilen hızlardan genellikle daha yavaştır.  

Bu makalede, harici diskin performansını etkileyebilecek bazı etmenler hakkında bilgi verilmiştir. 

 

Windows'da önbelleğe yazmayı etkinleştirme 

Harici diskinizi Windows'da kullanıyorsanız, performans önbelleğe yazma etkinleştirilerek artırılabilir. Yönergeler için Windows’da harici diskin performansını artırma bölümünü inceleyin. 

 

Aktarım sırasında hız düşüşleri

Veriler harici diskinize aktarılırken başlangıçta seri aktarım hızı olarak da bilinen daha yüksek aktarım hızlarıyla karşılaşabilir ve bir süre sonra, aktarım hızının düştüğünü görebilirsiniz. Bunun nedeni, verilerin önce hedef diskin önbelleğine yazılması ve dolayısıyla önbellek dolduğunda performansın düşmesidir. Ayrıca, daha önce de bahsedildiği gibi dosya türü veya dosya boyutu da veri aktarım hızlarını etkileyebilir. Örneğin, aktarım sırasında hızda düşüş yaşarsanız küçük dosyalar aktarılıyor ve büyük dosyalar daha önce aktarılmış olabilir. 

 

Arabirim 

Birçok farklı arabirim mevcut olduğundan bilgisayarınızın harici diskinizdeki arabirimi destekleyip desteklemediğini bilmeniz önemlidir. Daha fazla bilgi için bilgisayar belgelerini inceleyin veya üreticiye başvurun.  
Aşağıda, en sık kullanılan arabirimlerin maksimum performanslarına yer verilmiştir:  
 

Arabirim 

(Saniyede gigabit) Aktarım Hızları (Saniyede Megabayt) 

Thunderbolt 4

maks. 40 Gb/snveya maks. 5.000 MB/sn 

Thunderbolt 3 

maks. 40 Gb/sn 

veya 

maks. 5.000 MB/sn 

Thunderbolt 2

maks. 20 Gb/sn 

veya 

maks. 2.500 MB/sn 

Thunderbolt 

maks. 10 Gb/sn 

veya 

maks. 1.250 MB/sn

USB 4

maks. 40 Gb/sn*veya maks. 5.000 MB/sn  

USB 3.2 Gen 2x2 

maks. 20 Gb/sn* 

veya 

maks. 2.500 MB/sn 

USB 3.1 Gen 2 

maks. 10 Gb/sn 

veya 

maks. 1.250 MB/sn

USB 3.1 Gen 1

maks. 5 Gb/sn 

veya 

maks. 625 MB/sn

SuperSpeed USB 3.0 

maks. 5 Gb/sn 

veya 

maks. 625 MB/sn

Hi-Speed USB 2.0 

maks. 480 Mb/sn 

veya 

maks. 60 MB/sn

*Notlar: 

  • USB 3.2 Gen 2x2: 10 Gb/sn’de iki şerit.
  • Hem bilgisayar hem de cihaz 40 GB/sn hızı desteklemelidir

 

Bağlanabilirlik 

En iyi performansı elde etmek için harici diskin doğrudan bilgisayara bağlanması önerilir. Bağdaştırıcılar, hub’lar ve diğer genişletme çözümü türleri, harici diskin performansını etkileyebilir. 
Harici diskte birden fazla arabirim varsa doğru kablonun doğru bağlantı noktasına bağlanması gerekir. Burada bir örnek görebilirsiniz: Harici diskte hem Thunderbolt 3 bağlantı noktası hem de USB-C 3.1 bağlantı noktası varsa ve siz cihazdaki Thunderbolt 3 bağlantı noktasına USB-C 3.1 Gen 2 kablosu bağlıyorsanız maksimum performans 10 Gb/sn olacaktır. Bu nedenle, cihaza bağlanan kablonun uygun olup olmadığını kontrol etmeniz önemlidir. 
  

Kablo 

Birçok üçüncü taraf kablonun farklı protokoller kullanma veya kalitesiz olma ihtimali söz konusu olabilir. Bu durum performansı etkileyebileceğinden ve hattı diskinize ya da bilgisayarınıza hasar verebileceğinden, harici diskinizle birlikte verilen orijinal kabloyu kullanmanız önerilir. 

Not: İki tür Thunderbolt 3 kablosu vardır: Aktif ve Pasif 
  • Genellikle daha uzun ve daha ucuz olan pasif kablolardan 20 Gb/sn'ye varan hız elde edilebilir
  • Aktif kablolardan ise daha hızlı oldukları için 40 Gb/sn'ye varan hız elde edilebilir. Daha pahalı olan bu kabloların farklı boyları mevcuttur. 
  

Kaynaklar

Bilgisayarınız, harici diskinizin performansını büyük ölçüde etkiler. Bilgisayarınızın donanımına bağlı olarak, kaynaklar diğer bileşenlerle paylaşılmış olabilir ve tüm kaynaklar aynı anda kullanılırsa harici diskinizin aktarım hızları etkilenebilir.  
Örneğin bazı Thunderbolt 3 bilgisayarları, iki PCI şeridiyle tasarlanmıştır ancak Thunderbolt 3’le ulaşabilecek 40 Gb/sn hızı elde etmek için dört PCI şeridi gerekir. Bu nedenle bilgisayarınızda iki şerit varsa, Thunderbolt 3 en fazla 20 Gb/sn hıza ulaşabilir. MacBook Pro 13 inç late 2016, bu durum için verilebilecek harika bir örnektir. Diğer ayrıntılar için Late 2016 MacBook Pro’da düşük performans bölümünü ziyaret edin. Ayrıca, bazı Dell Thunderbolt 3 bilgisayarlar farklı şekilde tasarlanmıştır. Bazı modeller iki PCI şeridi, bazıları ise dört PCI şeridiyle üretilmiştir. Ayrıntılı bilgi için burayı inceleyin. 
Büyük veri aktarımları yaparken veya aktarımın genel hızını en üst düzeye çıkarmaya çalışırken, diğer görevleri en az düzeyde tutmak gerekir. Bu, sisteminizin performansını artıracak şekilde veri aktarımına daha fazla odaklanmasını sağlar. 

 

Dosya Sistemi 

Bilgisayarın yerel dosya sistemini kullanarak depolama cihazınızı biçimlendirirseniz cihazın performansını optimize edebilirsiniz. Yalnızca Mac’te kullanacaksınız, depolama cihazınızı HFS+ veya APFS olarak da bilinen Mac OS Genişletilmiş (Günlüklü) olarak biçimlendirmeniz önerilir. Windows için NTFS olarak biçimlendirilmesi önerilir.  Hem Mac hem de bilgisayarda kullanmanız gerekiyorsa cihazınızı exFAT olarak biçimlendirmeniz önerilir. Ancak bu, iki işletim sistemi için de en uygun dosya sistemi olmadığından ideal aktarım hızını elde edemeyebilirsiniz. Depolama cihazınızı biçimlendirme hakkında daha fazla bilgi için Sabit diskinizi biçimlendirme bölümünü ziyaret edin. 

 

Kaynak ve Hedef 

Veri aktarımı harici diskinizden daha yavaş olan bir kaynak diskten başlıyorsa aktarım hızı, daha yavaş diske göre belirlendiği için bu durumdan etkilenir. Ayrıca, depolama alanında çok az yer olması da performansın yavaşlamasına neden olabilir.  

 

HDD’ler ve SSD’ler 

Günümüzde kullanılan birkaç harici disk türü vardır. Bazıları geleneksel dönen sabit disk (HDD), bazıları da daha hızlı olan katı hal diski (SSD) teknolojisi kullanılarak üretilmiştir. Bu cihazlar farklı tür arabirimlerle üretilmiştir ve diğer etmenlerin yanı sıra verileri depolamak için kullanılan teknoloji ve cihazların sahip olduğu arabirimin türü de performanslarını etkiler.  
Her bir teknolojinin temel özellikleri için aşağıya bakın: 
  
HDD
Bir veya daha fazla tabla, başlık ve diğer bileşenlerle hareketli parçalardan oluşan HDD’ler, verileri tablalarda (disklerde) manyetik olarak depolar. HDD’ler, 5400 RPM ile 7200 RPM arasında değişen farklı dönme hızları veya başka bir deyişle RPM (dakikada dönüş) ile 3,5 inç ve 2,5 inçlik iki form faktöründe üretilir. En yeni HDD'ler SATA bağlantısı kullanır. 
 
SSD
SSD’lerde, HDD'lerin aksine hareketli parça yoktur. SSD’ler; daha hızlı performans, sessiz çalışma ve güvenilirlik sağlayan NAND flash bellekten oluşur. Farklı türlerde flash bellekler mevcut olduğundan SSD’lerin performansı, kullanılan flash’ın tipine bağlı olacaktır. Ayrıca performans, okuma/yazma hızına ve diske uygulanan uyarıcının türüne (G/Ç istekleri) bağlı olacağından zaman içinde değişebilir. Genellikle disk ne kadar yeniyse performansı o kadar iyi olur. Aşağıda, flash bellek türleri arasındaki farklılıkları görebilirsiniz: 
 

NAND flash türleri 

 

Artıları 

Eksileri 

SLC 

Tek Seviyeli Hücre 

hücre başına tek bit veri 

 

İşletme sınıfı çözüm 

Daha hızlı performans 

En yüksek doğrulukta veri okuma ve yazma. 

Düşük yoğunluk (hücre başına 1 bit) 

Düşük güç tüketimi 

Uzun Ömürlü - ~90.000 - 100.000 devir 

En pahalı tür  
 
 

eMLC 

İşletme Çok Seviyeli Hücre 

hücre başına birden fazla bit veri 

 

İşletme sınıfı çözüm 

MLC'den daha hızlı performans 

SLC'den daha ekonomik performans 

MLC'den daha uzun ömürlü - ~20.000 - 30.000 devir 

İşletmeler için optimize edilmiş 

SLC'den daha yavaş performans 

Yüksek yoğunluk (hücre başına 2 bit) 

MLC 

Çok Seviyeli Hücre 

hücre başına birden fazla bit veri

 

Tüketici/Oyun sınıfı çözüm 

SLC'den daha ekonomik 

TLC flash'ten daha güvenilir 

 
 
 

SLC'den daha yavaş performans

Daha az doğrulukta veri okuma ve yazma  

Yüksek yoğunluk (hücre başına 2 bit) 

Daha yüksek güç tüketimi 

Kısa Ömürlü - ~10.000 devir 

TLC 

Üç Seviyeli Hücre  

hücre başına üç bit veri

 

Tüketici sınıfı çözüm 

Düşük maliyet 

MLC'den daha yavaş performans

Yüksek yoğunluk (hücre başına 3 bit)  

Kısa Ömürlü - ~3.000 - -5.000 devir  

 

QLC 

Dört Seviyeli Hücre 

hücre başına dört bit veri

 

Tüketici sınıfı çözüm 

Düşük maliyet 

 

Diğerlerinden daha yavaş performans 

Yüksek yoğunluk (hücre başına 4 bit) 

Kısa ömürlü - ~1000 devir 

 
HDD'lerin en yeni sürümleri SATA bağlantısı kullanır ancak SSD'ler için farklı teknolojiler mevcuttur, aşağıya bakın:  

SATA III: SATA 6 Gb/sn olarak da bilinen ve 6 Gb/sn’de çalışıp 600 MB/sn performans hızı sunan üçüncü nesil SATA arabirimidir. 

PCIe (hızlı çevre birimi bileşen bağlantısı): Bu arabirim, genellikle video kartları, RAID kartları vb. bileşenleri doğrudan bilgisayarın anakartına bağlamak için kullanılır. Ancak son zamanlarda bu arabirimi kullanan SSD'ler de kullanıma sunulmuştur. PCIe’nin birçok sürümü olsa da bugün SSD’ler, 32 GB/sn bant genişliğini destekleyen 3. nesil PCIe ve 64 GB/sn’yi destekleyen 4. nesil kullanılarak üretilmektedir.

M.2: NGFF (Yeni Nesil Form Faktörü) olarak da bilinir ve SATA III ve PCIe bağlantılarını desteklediği ve farklı boyutlarda üretildiği için çok yönlü ve esnek kullanım imkanı sunar. En yaygın olan M.2, 80 x 22 mm boyutlarındaki M.2 2280’dir. 

NVMe - NVMe (Hızlı Geçici Olmayan Bellek), SSD’ler için özel olarak tasarlanan ve denetleyici ile depolama bileşenleri arasında iletişime imkan tanıyarak performansı optimize eden bir protokoldür. Bu teknoloji, farklı form faktörlerinde sunulur: özel olarak NVMe, PCIe ve M.2’yi kullanan U.2. NVMe, SATA ile birlikte kullanılan AHCI ile (Gelişmiş Ana Bilgisayar Denetleyicisi Arabirimi) elde edilen performansın ötesine geçmek için tasarlanmıştır. NVMe, aynı anda okuma ve yazma komutlarını alma kapasitesini artırarak daha düşük gecikme, enerji tasarrufu ve en önemlisi de performans artışı sağlar. 

 

RAID 

Bazı harici disklerde, performansı etkileyebilecek RAID özellikleri olabilir. Örneğin, RAID 0 ile genellikle tek bir diske kıyasla daha iyi hızlar elde ederken RAID-1 ile, pek fazla gerçek performans artışı deneyimlemezsiniz. 
 
RAID Yapılandırma Örnekleri 
 

Standart RAID  

Mod 
Min. Disk Sayısı 
Veri Koruma 
Hata Toleransı 
Performans 
Okuma        Yazma 
Kapasite Kullanımı 

RAID 0 

2 

Hayır 

0 disk 

Yüksek 

Yüksek 

%100 

RAID 1 

2 

Evet 

1 disk 

Yüksek 

Orta 

%50 

RAID 5 

3 

Evet 

1 disk 

Yüksek 

Düşük 

%67 ila %94 

RAID 6 

4 

Evet 

2 disk 

Yüksek 

Düşük 

%50 ila %88 

İç İçe RAID 

RAID 10 

4 

Evet 

Yuva başına 1 disk 

Yüksek 

Orta 

%50